Automasaż
U części kobiet, które w wyniku zabiegu chirurgicznego mają usuniętą pierś wraz z regionalnymi węzłami chłonnymi dołu pachowego, może pojawić się obrzęk limfatyczny kończyny górnej i części tułowia po stronie wykonanej operacji. Leczenie uzupełniające promieniowaniem jonizującym (radioterapia) zwiększa to ryzyko. Dlatego też każda kobieta po zabiegu amputacji piersi powinna zapobiegać obrzękom, stosując automasaż (auto drenaż limfatyczny). Automasaż jest to masaż kończyny górnej strony operowanej i przyległej do niej części tułowia wykonywany samodzielnie przez pacjentkę w celu polepszenia krążenia krwi żylnej i przepływu chłonki. Kończynę masowaną układamy tak, aby była uniesiona powyżej stawu barkowego, najlepiej na klinie przeciwobrzękowym (patrz zdjęcie pokazane wcześniej z pozycją ułożeniową kończyny górnej na klinie przeciwobrzękowym podczas stosowania automasażu). W obrębie masowanej kończyny wszystkie mięśnie powinny być rozluźnione. Automasaż należy zacząć stosować około 10–14 doby po zabiegu (po zagojeniu się rany operacyjnej). Wykonujemy go 1–2 razy w ciągu dnia. Automasaż nie powinien wywoływać bólu. Czas trwania automasażu wynosi około 7–10 minut. Okolica masowana powinna być obnażona. Masować należy płaską dłonią kończyny górnej strony nieoperowanej, stosując technikę (chwyt) głaskania. Zastosowanie różnorodnych innych technik, które wykonuje się w wypadku utrwalonego już obrzęku limfatycznego, lepiej pozostawić fachowcowi wykonującemu specjalny rodzaj terapii, tzw. drenaż limfatyczny.
W automasażu wszystkie ruchy wykonujemy w kierunku do serca (zgodnie z przepływem chłonki i krwi żylnej). Masowanie zaczynaj od miejsc położonych bliżej tułowia i przesuwaj się obwodowo. W ten sposób przemieszcza się chłonkę dośrodkowo z obszarów masowanych, tworząc puste łożysko dla spływu limfy z terenów położonych obwodowo. Wolny przepływ chłonki wymusza wolne tempo wykonywania automasażu, tzn. około 10–15 ruchów na minutę w obrębie masowanej części kończyny górnej. Głaskanie należy stosować z umiarkowaną siłą. Wykonując automasaż ze wszystkich stron kończyny, omijamy bliznę pooperacyjną, a także miejsca poddane działaniu radioterapii. Wykonując automasaż należy zastosować się do następującej kolejności opracowania (przemasowania chwytem głaszczącym w kierunku dołu pachowego, serca) poszczególnych części w obrębie kończyny górnej (zarówno na jej przedniej, jak i tylnej powierzchni):
- bark
- ramię
- przedramię
- ramię
- dłoń
- cała kończyna górna
Zaleca się po wyjściu ze szpitala, jak również w okresie późniejszym, kontrolę stanu sprawności kończyny górnej i przyległej części tułowia po stronie zabiegu operacyjnego gruczołu piersiowego, wykonywaną w rejonowych poradniach rehabilitacyjnych (w trybie ambulatoryjnym) lub w klubach kobiet po mastektomii w miejscu zamieszkania.
Opracowanie: mgr Roman Hawro, specjalista rehabilitacji ruchowej
Propozycja automasażu (drenażu limfatycznego) dla kobiet po leczeniu raka piersi, u których usunięto węzły chłonne dołu pachowego.
