Zabieg chirurgiczny

Rak gruczołu piersiowego jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet w Polsce. Rocznie stwierdza się około 12 000 nowych zachorowań.

Im wcześniej choroba zostanie zdiagnozowana i im wcześniej rozpocznie się właściwe leczenie, tym większe istnieją szanse na wyleczenie i całkowite wyzdrowienie.

Co należy robić w przypadku wykrycia zmiany piersi w badaniu mammograficznym lub w badaniu dotykiem? Warto jak najszybciej zgłosić się do lekarza onkologa.

Nie każdy guzek piersi jest rakiem, ale żeby stwierdzić to na pewno, potrzebna jest diagnostyka przeprowadzona przez radiologa, chirurga onkologa i patomorfologa (badania obrazowe – mammografia i USG, biopsja guza i badanie histopatologiczne pobranych wycinków). Jeżeli guz piersi jest rakiem, niezbędne jest leczenie przy zastosowaniu kilku metod. Są to:

• zabieg chirurgiczny,
• radioterapia/napromienianie,
• leczenie systemowe: chemioterapia, hormonoterapia, przeciwciała celowane.

O tym, które z tych metod będą stosowane w konkretnym przypadku kobiety chorej na raka piersi oraz jaka będzie ich kolejność, decyduje stopień zaawansowania choroby określany przez lekarza na podstawie wykonanych badań, ewentualne choroby towarzyszące, które mogą stanowić przeciwwskazania do określonych rodzajów terapii, stan chorej oraz jej preferencje (wybór).

Leczenie chirurgiczne

Najczęściej pierwszym krokiem w leczeniu choroby nowotworowej piersi jest zabieg chirurgiczny. Wybór rodzaju operacji zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby, ale również lokalizacji guza, budowy piersi, jej wielkości i kształtu, które decydują o efekcie kosmetycznym i preferencji pacjentki. Nadal często wykonywany zabieg to usunięcie piersi połączone z pobraniem do badania tzw. węzła wartowniczego, a w przypadkach zajęcia węzłów pachy przez komórki nowotworowe – ich wycięcie.

W przypadkach o niskim zaawansowaniu nowotworu coraz częściej wykonywaną operacją jest wycięcie guza z marginesem zdrowych tkanek, połączone z biopsją lub wycięciem pachowych węzłów chłonnych. W przypadkach przewodowego raka przedinwazyjnego coraz częściej wykrywanego dzięki przesiewowym badaniom mammograficznym (warto przyjąć zaproszenie!) nie zajmujemy się węzłami chłonnymi: ta forma nowotworu nie daje przerzutów ani drogą krwi, i chłonki.

Zabieg oszczędzający polega przede wszystkim na wycięciu nowotworu w taki sposób, by powstała w jego następstwie blizna nie spowodowała deformacji piersi (wgłębienia, rotacji, przesunięcia brodawki). Uniknięcie złego efektu estetycznego jest możliwe dzięki chirurgii onko plastycznej. Podczas operacji wycięcia guza przemieszczamy pozostałe tkanki piersi tak, by uzupełnić ubytek i zachować naturalny jej kształt. Możemy pierś zmniejszyć czy podnieść, uzyskując pożądany rozmiar i kształt. Możemy wykonać symetryzację drugiej, zdrowej piersi. Po zabiegu oszczędzającym pierś gruczoł poddaje się radioterapii. Należy podkreślić, że leczenie oszczędzające jest równie bezpieczne i skuteczne jak mastektomia, czyli odjęcie piersi. Dzięki rosnącej świadomości onkologicznej kobiet i możliwości poddania się przesiewowej mammografii rak piersi jest stwierdzany w coraz wcześniejszym stadium choroby, co umożliwia wykonywanie coraz mniej okaleczających zabiegów operacyjnych. Postęp, jaki dokonał się w okresie ostatnich lat w chirurgii onkologicznej, jest tutaj szczególnie wyraźny i imponujący!

Podczas operacji do rany zakładany jest dren odprowadzający płyn o charakterze surowiczym, który to dren usuwany jest w czasie 2–3 dni po zabiegu. Po wypisaniu pacjentki do domu płyn usuwany jest podczas ambulatoryjnej zmiany opatrunków przez nakłuwanie i aspirowanie strzykawką (wkłucia są bezbolesne, ponieważ czucie skóry w tym obrębie jest czasowo zniesione). Gromadzenie się chłonki ustępuje zwykle w ciągu 3–4 tygodni po operacji. Po otrzymaniu wyniku badania histopatologicznego i oceny ekspresji receptorów podejmuje się decyzję dotyczącą dalszego leczenia uzupełniającego (napromienianie, leczenie systemowe).

Na skórze w okolicy dołu pachowego oraz tylnej powierzchni ramienia u chorych po wycięciu węzłów pachowych może pozostać uczucie drętwienia i obcego ciała, które z upływem czasu przestaje najczęściej być problemem.

Rekonstrukcja piersi

Utrata piersi, która jest symbolem piękna, kobiecości i macierzyństwa, może rodzić obawy o brak akceptacji ze strony partnera i bliskich. U kobiety powstać może poczucie niepełnej wartości, dające dodatkowe obciążenie psychiczne przy i tak istniejącym zrozumiałym lęku przed nawrotem choroby. Pomimo postępu medycyny i wczesnej wykrywalności nowotworów amputacja piersi pozostaje najbardziej optymalnym rozwiązaniem dla części pacjentek chorych na raka piersi. Konieczność usunięcia piersi nie musi jednak wiązać się z okaleczeniem i jego niekorzystnymi następstwami. Pierś można zrekonstruować podczas tego samego zabiegu operacyjnego, zaraz po jej odjęciu. Usuwając gruczoł piersiowy, można zaoszczędzić pokrywającą go skórę oraz brodawkę i jej otoczkę, a przestrzeń, którą wypełnia miąższ piersi, wypełnić dobranym do kształtu piersi implantem. Zabieg taki jest refundowany przez NFZ i jest wykonywany w dobrych Oddziałach Chirurgii Onkologicznej. Można też zrekonstruować pierś za pomocą tkanek pobranych z innego miejsca ciała pacjentki (z brzucha, pośladków czy mięśnia najszerszego grzbietu). Wybór metody zależy od stopnia zaawansowania choroby, planowanego leczenia uzupełniającego (na przykład napromieniania) i preferencji pacjentki (na przykład chęci uniknięcia dodatkowej blizny czy niechęci do obecności wszczepu – implantu). Zabieg rekonstrukcji może być wykonywany także u pań, u których mastektomię wykonano w przeszłości, a które nie zgadzają się na dalsze życie z blizną po odjęciu piersi. Odstęp między mastektomią a rekonstrukcją nie ma znaczenia, podobnie wiek pacjentki. Ważne są wola i brak przeciwwskazań do zabiegu (na przykład poważnych chorób towarzyszących). Ten rodzaj rekonstrukcji jest także refundowany przez NFZ. Leczenie operacyjne jest niekiedy prowadzone w kilku etapach i wymaga powtórzenia zabiegu, efektem ostatecznym jest powrót do obu piersi.

Szczegółowe informacje można uzyskać u chirurgów zajmujących się odtwarzaniem piersi (chirurgów onkologów i chirurgów plastycznych).

Dr n. med. Radosław Tarkowski